Lato, słońce, wypoczynek nie zawsze sprzyjają prawidłowej ochronie skóry przed promieniowaniem słonecznym. Zamiast pięknej opalenizny pojawia się rumień, skóra swędzi i piecze, a u wielu osób zauważalny jest nierównomierny koloryt skóry. Brunatne zmiany głównie na twarzy, dekolcie, grzbietach rąk utrzymują się mimo zaprzestania ekspozycji na słońce. Co zrobić, by przebarwienia ustąpiły lub były mniej widoczne? Czy jest to możliwe?

Dlaczego powstają przebarwienia/plamy soczewicowate na skórze?

Plamy soczewicowate to wynik przewlekłej, wieloletniej ekspozycji na słońce, kumulowanej przez kolejne lata. Pojawiają się także po ustąpieniu oparzenia słonecznego. Przebarwienia częściej występują u osób o jasnej karnacji, a w kolejnych latach przebarwień przybywa. Zmiany utrzymują się także w ciągu zimy, a więc w okresie ograniczonej ekspozycji na promieniowanie UV.

Kiedy najczęściej powstają plamy soczewicowate posłoneczne i jak wyglądają?

Plamy posłoneczne to przebarwienia, pojawiające się na skórze zwykle około 40 roku życia. Mogą jednak powstać zdecydowanie wcześniej, po ustąpieniu oparzenia słonecznego. Szczególnie osoby o jasnej karnacji, nieposiadające naturalnej ochrony przed słońcem mają liczne plamy soczewicowate/przebarwienia. Po kolejnych ekspozycjach słonecznych czy oparzeniach słonecznych przebarwień na skórze przybywa. Plamy mają średnicę od kilku do kilkunastu mm, są koloru jasno żółtego, brązowego do ciemnobrązowego.  Przebarwienia są owalne, okrągłe, niekiedy z nierównymi brzegami. Lokalizują się na skórze przewlekle eksponowanej na słońce, z widocznymi objawami fotostarzenia – pogrubieniem, szorstkością, ogniskami rogowacenia, nierównomiernym kolorytem. Najczęściej przebarwienia są liczne, głównie na twarzy, policzkach, nosie, skroniach, dekolcie, ramionach, karku, grzbietowej powierzchni rąk, a także na przedramionach i podudziach. Niekiedy przebarwienia mają nieco „postrzępione” granice i przypominają płatki kwiatów, często obserwuje się je u osób młodych po oparzeniu słonecznym, np. w górnej części pleców, na barkach.

Czy przebarwienia są groźne?

Przebarwienia powiększające się, zmieniające kolor, szczególnie na ciemny brąz, powinny być obejrzane przez lekarza dermatoskopem/wideodermatoskopem w celu wykluczenia zmian nieprawidłowych. Na skórze przewlekle eksponowanej na słońce mogą powstać zmiany przednowotworowe czy nowotworowe. Dlatego tak ważna jest ochrona skóry przed promieniowaniem UV, unikanie oparzeń słonecznych, stosowanie preparatów z filtrem UV o wysokim wskaźniku.

Jak postępować w przebarwieniach?

Po okresie letnim można skorzystać z profesjonalnych zabiegów w gabinetach kosmetycznych, a następnie kontynuować pielęgnację w domu. Najlepsze efekty uzyskujemy w przypadku przebarwień naskórkowych, czyli powierzchownych. Ważne znaczenie ma redukcja bodźców stymulujących melanocyty, ochrona przed promieniowaniem UV. Złuszczenie naskórka i przyśpieszenie jego odnowy zwiększa możliwość przenikania składników rozjaśniających. Warto łączyć preparaty hamujące melanogenezę (zmniejszające wytwarzanie melaniny) oraz złuszczające, powodujące eliminację komórek obładowanych pigmentem.

Jakie substancje aktywne wybierać?

W celu rozjaśnienia przebarwień stosowane są retinoidy, kwas azelainowy, kwas kojowy, alfa-hydroksykwasy (glikolowy, migdałowy, mlekowy), beta-hydroksykwasy (kwas salicylowy), alfa-ketokwasy (kwas pirogronowy), polihydroksykwasy (glukonolakton) czy kwas fitowy. Kremy na przebarwienia na twarzy zawierają często także witaminę C, arbutynę, amid kwasu nikotynowego, glabrydynę (z kłączy lukrecji), ekstrakt z morwy białej, tarczycy bajkalskiej. Substancje te wpływają na produkcję melaniny w skórze lub jego transport do otaczających keratynocytów, co ma znaczenie dla wyrównania kolorytu cery.

Można zastosować także: mikrodermabrazję, złuszczanie chemicznie – peelingi, a także laser i nielaserowe źródła światła. Zabiegi powinny być wykonane w okresie jesienno-zimowym, kiedy ekspozycja na promieniowanie UV jest ograniczona.

Najlepsze efekty rozjaśniania przebarwień uzyskuję się łącząc różne metody. Istotne znaczenie ma profilaktyka, ochrona przed promieniowaniem słonecznym – kremy z wysokim filtrem, osłonięcie skóry ubraniem. Ważne jest również sprawdzanie, czy zażywane leki nie są światłouczulające.