Nier\u00f3wnomierny koloryt i problem pojawiaj\u0105cych si\u0119 na sk\u00f3rze przebarwie\u0144 to jedno z najpowa\u017cniejszych wyzwa\u0144 wsp\u00f3\u0142czesnej kosmetologii. Szacuje si\u0119, \u017ce zmiany te wyst\u0119puj\u0105 u 30% os\u00f3b po 30 roku \u017cycia i a\u017c u 80-90% ludzi, kt\u00f3rzy przekroczyli 50 lat. Dane te wskazuj\u0105 na wyra\u017an\u0105 korelacj\u0119 mi\u0119dzy zaburzeniami barwnikowymi a starzeniem si\u0119 kom\u00f3rek.<\/p>\n\n\n\n
Pigmentacja sk\u00f3ry wynika z obecno\u015bci melaniny, kt\u00f3ra jest barwnikiem pe\u0142ni\u0105cym funkcj\u0119 ochronn\u0105 w stosunku do j\u0105dra kom\u00f3rkowego i zawartego w nim materia\u0142u genetycznego. Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 dwa rodzaje melaniny: \u017c\u00f3\u0142to-czerwon\u0105 feomelanin\u0119 i br\u0105zowo-czarn\u0105 eumelanin\u0119. W sk\u00f3rze wyst\u0119puj\u0105 jednocze\u015bnie oba barwniki, jednak w r\u00f3\u017cnej proporcji w zale\u017cno\u015bci od rasy, p\u0142ci, wieku i uwarunkowa\u0144 genetycznych. Z uwagi na to, \u017ce feomelanina wykazuje w\u0142a\u015bciwo\u015bci fotouczulaj\u0105ce ilo\u015bciowy stosunek obu barwnik\u00f3w decyduje nie tylko o kolorze sk\u00f3ry, ale r\u00f3wnie\u017c o osobniczej wra\u017cliwo\u015bci na promieniowanie UV. Melanina w sk\u00f3rze produkowana jest w melanocytach. S\u0105 to dendrytyczne kom\u00f3rki o du\u017cej ilo\u015bci wypustek zlokalizowane g\u0142\u00f3wnie w warstwie podstawnej, mi\u0119dzy wyst\u0119puj\u0105cymi tam keratynocytami. Standardowa ilo\u015b\u0107 melanocyt\u00f3w waha si\u0119 w granicach 1000-2000 kom.\/mm2<\/sup>, jednak pod wp\u0142ywem r\u00f3\u017cnych czynnik\u00f3w mo\u017ce ulega\u0107 zmianom. Kom\u00f3rki warstwy podstawnej nask\u00f3rka zorganizowane s\u0105 w tzw. jednostki melaninowe, w kt\u00f3rych na jeden melanocyt przypada 36 keratynocyt\u00f3w. Na skutek oddzia\u0142ywania r\u00f3\u017cnych czynnik\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni promieniowanie UV melanina zaczyna by\u0107 produkowana i magazynowana w ziarnisto\u015bciach zwanych melanosomami. Struktury te poprzez wypustki dendrytyczne s\u0105 w kolejnym etapie transportowane do keratynocyt\u00f3w gdzie tworz\u0105 ochronny parasol dla j\u0105dra kom\u00f3rki. UVA prowadzi to tworzenia tzw. pigmentacji natychmiastowej, kt\u00f3ra powstaje na skutek przekazywania do s\u0105siaduj\u0105cych kom\u00f3rek wcze\u015bniej wytworzonej i zmagazynowanej melaniny. Dzia\u0142anie UVB jest odmienne i polega na indukowaniu produkcji nowej melaniny, kt\u00f3ra nast\u0119pnie przekazywana jest do keratynocyt\u00f3w. Zjawisko to jest bardziej odleg\u0142e w czasie i prowadzi do powstawania tzw. opalenizny p\u00f3\u017anej. Niezale\u017cnie jednak od rodzaju promieniowania, ka\u017cda pigmentacja sk\u00f3ry jest odpowiedzi\u0105 na niekorzystne oddzia\u0142ywanie czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych i ma na celu ochron\u0119 kluczowych dla \u017cycia kom\u00f3rki struktur.<\/p>\n\n\n\n Melanina produkowana jest w procesie melanogenezy, kt\u00f3ra polega na enzymatycznych przemianach tyrozyny. Proces ten katalizuje metaloenzym zale\u017cny od jon\u00f3w miedzi o nazwie tyrozynaza. Aktywacja tyrozynazy nast\u0119puje na skutek utleniania grup sulfhydrylowych (SH) obecnych w nask\u00f3rku. Zjawisko to jest regulowane na poziomie genetycznym i hormonalnym poprzez hormon stymuluj\u0105cy melanocyty (>\u03b1<\/span>-MSH), jednak mo\u017ce by\u0107 nasilana r\u00f3wnie\u017c przez metale (mied\u017a, \u017celazo, srebro, z\u0142oto) , promieniowanie UV, szkodliwe substancje chemiczne czy na skutek przed\u0142u\u017caj\u0105cego si\u0119 tocz\u0105cego w sk\u00f3rze stanu zapalnego. W pierwszym etapie melanogenezy tyrozyna zostaje przekszta\u0142cona do DOPA (3,4-dihydroksyfenyloalanina) a nast\u0119pnie do Dopachinonu. Od tego momentu proces powstawania barwnika przebiega w dw\u00f3ch oddzielnych mechanizmach i prowadzi do powstawania eumelaniny lub feomelaniny.<\/p>\n\n\n\n Kiedy sk\u00f3ra wytwarza zbyt wiele melaniny na skutek szkodliwych czynnik\u00f3w lub wraz z wiekiem dochodzi do powstawania miejscowych b\u0105d\u017a uog\u00f3lnionych hiperpigmentacji. Przebarwienia to zmiany pojawiaj\u0105ce si\u0119 na sk\u00f3rze na skutek zaburze\u0144 obejmuj\u0105cych kom\u00f3rki barwnikowe. Mog\u0105 by\u0107 one wynikiem zmian liczby melanocyt\u00f3w, nadmiernej biosyntezy melaniny lub dysregulacji transportu malanosom\u00f3w. W zale\u017cno\u015bci od umiejscowienia mo\u017cna je podzieli\u0107 na: nask\u00f3rkowe, sk\u00f3rne i mieszane. Przebarwienia nask\u00f3rkowe to zmiany o zabarwieniu od jasnobe\u017cowego do br\u0105zowego. Pojawiaj\u0105 si\u0119 na skutek nadmiernej produkcji barwnika przez prawid\u0142ow\u0105 ilo\u015b\u0107 melanocyt\u00f3w (np. piegi), zwi\u0119kszenie ilo\u015bci kom\u00f3rek barwnikowych (np. plamy soczewicowate) lub zaburze\u0144 ich morfologii. Przebarwienia sk\u00f3rne dotycz\u0105 lokalizacji barwnika w warstwie brodawkowej sk\u00f3ry w\u0142a\u015bciwej i s\u0105 nast\u0119pstwem uszkodzenia ci\u0105g\u0142o\u015bci b\u0142ony podstawnej. Na skutek przewlek\u0142ego stanu zapalnego prowadz\u0105cego do destrukcji keratynocyt\u00f3w ziarna melaniny przedostaj\u0105 si\u0119 do sk\u00f3ry w\u0142a\u015bciwej i tam pozostaj\u0105. Kolor tych przebarwie\u0144 waha si\u0119 od granatowego do czarnego. Okre\u015blenie rodzaju hiperpigmentacji ze wzgl\u0119du na miejsce wyst\u0119powania jest szczeg\u00f3lnie istotne w celu doboru odpowiedniej terapii wybielaj\u0105cej. Jednym ze sposob\u00f3w ich r\u00f3\u017cnicowania jest wykorzystanie lampy Wooda, w \u015bwietle kt\u00f3rej przebarwienia nask\u00f3rkowe charakteryzuj\u0105 si\u0119 wyra\u017an\u0105 fluorescencj\u0105, a sk\u00f3rne s\u0105 praktycznie niewidoczne. W zale\u017cno\u015bci od czynnika sprawczego plamy barwnikowe mo\u017cna podzieli\u0107 na kilka typ\u00f3w. Nale\u017c\u0105 do nich zmiany o pod\u0142o\u017cu genetycznym (piegi, plamy soczewicowate), hormonalnym (ostuda), na skutek przyjmowania niekt\u00f3rych lek\u00f3w (\u015brodki przeciwb\u00f3lowe, przeciwdepresyjne, antybiotyki) oraz wt\u00f3rne \u2013 spowodowane szkodliwym wp\u0142ywem czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych (mechaniczne, cieplne, chemiczne, s\u0142oneczne, pozapalne). Szacuje si\u0119, \u017ce 60% przebarwie\u0144 nabytych jest wynikiem dzia\u0142ania na sk\u00f3r\u0119 promieniowania UV i \u015bwiat\u0142a widzialnego. <\/b><\/p>\n\n\n\n Redukcja przebarwie\u0144 jest procesem wymagaj\u0105cym czasu i zastosowania wielokierunkowej terapii. Powinna si\u0119 ona opiera\u0107 na wyeliminowaniu oddzia\u0142ywania czynnika sprawczego, unikaniu ekspozycji na promieniowanie s\u0142oneczne <\/b>oraz zastosowaniu zwi\u0105zku rozja\u015bniaj\u0105cego<\/b>. Szczeg\u00f3lnie istotny wydaje si\u0119 by\u0107 tu etap ograniczenia oddzia\u0142ywania promieniowania UV, gdy\u017c jak dowodz\u0105 badania wp\u0142yw tego czynnika prowadzi do nasilania r\u00f3wnie\u017c zjawiska hiperpigmentacji o innej etiologii. W zale\u017cno\u015bci od mechanizmu dzia\u0142ania substancji rozja\u015bniaj\u0105cych redukcja przebarwie\u0144 jest ukierunkowana na degradacj\u0119 miejscowo nagromadzonej melaniny, hamowanie jej biosyntezy i wp\u0142yw na grubo\u015b\u0107 warstwy rogowej. Najlepsze efekty depigmentacyjne przynosi terapia b\u0119d\u0105ca skojarzeniem wszystkich wymienionych kierunk\u00f3w dzia\u0142ania, a wi\u0119c zawieraj\u0105ca bogaty sk\u0142ad substancji aktywnych. Jednymi z najbardziej popularnych i skutecznych zwi\u0105zk\u00f3w wykorzystywanych w preparatach depigmentacyjnych s\u0105 cz\u0105steczki hamuj\u0105ce aktywno\u015b\u0107 tyrozynazy (blokada produkcji tyrozynazy, hamowanie jej aktywacji lub zmniejszenie wp\u0142ywu na kom\u00f3rki barwnikowe). Do g\u0142\u00f3wnych przedstawicieli tej grupy nale\u017c\u0105: hydrochinon, arbutyna, glabrydyna, kwas kojowy, kwas azelainowy, tretinoina.<\/b> Na uwag\u0119 zas\u0142uguje tu przede wszystkim kwas azelainowy, kt\u00f3ry charakteryzuje si\u0119 wysok\u0105 selektywnosci\u0105. Jego wp\u0142yw ogranicza si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do nadmiernie aktywnych melanocyt\u00f3w bez oddzia\u0142ywania na zdrowa sk\u00f3r\u0119, co wyklucza ryzyko powstawania odbarwie\u0144. Produkcja melaniny odbywa si\u0119 w \u015brodowisku zasadowym, dlatego swoje miejsce w\u015br\u00f3d substancji rozja\u015bniaj\u0105cych przebarwienia znalaz\u0142y te\u017c zwi\u0105zki maj\u0105ce kwa\u015bny charakter np. kwasy stosowane w zabiegach eksfoliacji i witamina C<\/b>, kt\u00f3ra wykazuje r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142anie ograniczaj\u0105ce tzw. photoaging i eliminuj\u0105ce wolne rodniki. Istotnym elementem terapii rozja\u015bniaj\u0105cej przebarwienia powinno by\u0107 r\u00f3wnie\u017c przyspieszenie obrotu sk\u00f3rnego. Keratynocyty z zawarto\u015bci\u0105 barwnika przechodz\u0105 w fizjologicznym procesie odnowy nask\u00f3rka od jego warstwy podstawnej do stratum corneum gdzie ulegaj\u0105 z\u0142uszczeniu. Przyspieszenie tego procesu poprzez zastosowanie chemicznych (kwasy) lub mechanicznych eksfoliator\u00f3w znacznie wzmacnia efekty depigmentacji. Z jednej strony jest to wp\u0142yw prowadz\u0105cy do usuni\u0119cia barwnika z drugiej u\u0142atwiaj\u0105cy penetracj\u0119 innych substancji rozja\u015bniaj\u0105cych przebarwienia.<\/p>\n\n\n\n Najwi\u0119ksz\u0105 trudno\u015bci\u0105 w usuwaniu przebarwie\u0144 jest ich nawrotowy charakter. Szacuje si\u0119, \u017ce skuteczno\u015b\u0107 odpowiednio dobranej mieszaniny eksfoliuj\u0105cej w zakresie dzia\u0142ania depigmentacyjnego wynosi a\u017c 95%. Jednak pod wp\u0142ywem promieniowania UV w wielu przypadkach zmiany powracaj\u0105. Podstawowym wi\u0119c dzia\u0142aniem w profilaktyce i terapii tego zjawiska powinna by\u0107 ca\u0142oroczna fotoprotekcja eliminuj\u0105ca wp\u0142yw nie tylko s\u0142o\u0144ca, ale r\u00f3wnie\u017c wszechobecnych w naszym \u017cyciu sztucznych promiennik\u00f3w \u015bwiat\u0142a, jak np. \u017car\u00f3wki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Nier\u00f3wnomierny koloryt i problem pojawiaj\u0105cych si\u0119 na sk\u00f3rze przebarwie\u0144 to jedno z najpowa\u017cniejszych wyzwa\u0144 wsp\u00f3\u0142czesnej kosmetologii. Szacuje si\u0119, \u017ce zmiany te wyst\u0119puj\u0105 u 30% os\u00f3b po 30 roku \u017cycia i a\u017c u 80-90% ludzi, kt\u00f3rzy przekroczyli 50 lat. Dane te wskazuj\u0105 na wyra\u017an\u0105 korelacj\u0119 mi\u0119dzy zaburzeniami barwnikowymi a starzeniem si\u0119 kom\u00f3rek. Jak ochronny parasol Pigmentacja […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4702,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[2055,1817],"tags":[25,26,27,28],"class_list":["post-361","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bandi","category-kategoria-pielegnacja-i-kosmetyki","tag-arbutyna","tag-kwas-azelainowy","tag-przebarwienia","tag-witamina-c"],"yoast_head":"\nAle plama<\/h2>\n\n\n\n
Na ratunek<\/h2>\n\n\n\n