Odpowiednie nawil\u017cenie sk\u00f3ry jest kluczowe nie tylko dla zachowania jej zdrowego wygl\u0105du. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wa\u017cnych reakcji biochemicznych zachodz\u0105cych w ludzkim organizmie, w tym sk\u00f3rze, wymaga odpowiedniego poziomu nawil\u017cenia tkanek. W szczeg\u00f3lno\u015bci dotyczy to reakcji katalizowanych przez enzymy, kt\u00f3rych aktywacja nast\u0119puje dopiero w \u015brodowisku wodnym.<\/p>\n\n\n\n
Poszczeg\u00f3lne warstwy sk\u00f3ry r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 nie tylko pod wzgl\u0119dem budowy i funkcji, ale tak\u017ce poziomu nawil\u017cenia. Zawarto\u015b\u0107 wody w warstwie rogowej nask\u00f3rka waha si\u0119 w granicach 15-30%. W dolnej jej cz\u0119\u015bci (tej granicz\u0105cej z warstw\u0105 ziarnist\u0105) dochodzi nawet do 70%. Najwi\u0119kszy „skok gradientowy” jest wi\u0119c obserwowany pomi\u0119dzy s.corneum a s.granulosum, bowiem w warstwie ziarnistej zawarto\u015b\u0107 wody mo\u017ce wynosi\u0107 nawet 70%. Jest to por\u00f3wnywalne z ilo\u015bci\u0105 H2O w sk\u00f3rze w\u0142a\u015bciwej.<\/p>\n\n\n\n
Za poziom nawil\u017cenia w nask\u00f3rku odpowiedzialny jest tzw. naturalny czynnik nawil\u017caj\u0105cy – NMF (ang. natural moisturizing factor). Jest on zlokalizowany w kom\u00f3rkach warstwy rogowej. Jego g\u0142\u00f3wnym zadaniem jest wi\u0105zanie cz\u0105steczek wody, a wi\u0119c dbanie o odpowiedni poziom nawodnienia s.corneum. Jest to mo\u017cliwe dzi\u0119ki hydrofilowemu charakterowi substancji wchodz\u0105cych w jego sk\u0142ad.<\/p>\n\n\n\n
W sk\u0142ad NMF-u wchodz\u0105 aminokwasy (40%), kwas piroglutaminowy (PGA) i jego s\u00f3l sodowa (12%), mocznik (7%), amoniak, kwas moczowy, glikozamina, kreatynina (1,5%) oraz sole kwasu mlekowego, cytrynowego i mr\u00f3wkowego. Prekursorem aminokwas\u00f3w stanowi\u0105cych podstawowy sk\u0142adnik NMF jest powstaj\u0105ce w warstwie ziarnistej nask\u00f3rka bia\u0142ko – filagryna, kt\u00f3ra warunkuje prawid\u0142ow\u0105, barierow\u0105 funkcj\u0119 nask\u00f3rka. Co wa\u017cne, proces proteolizy filagryny, a w nast\u0119pstwie powstawania sk\u0142adnik\u00f3w NMF jest uzale\u017cniony od stopnia wilgotno\u015bci \u015brodowiska zewn\u0119trznego. Zachodzi on jedynie przy wilgotno\u015bci wzgl\u0119dnej pomi\u0119dzy 70-90%.<\/p>\n\n\n\n
Opr\u00f3cz NMF, na poziom hydratacji nask\u00f3rka ma tak\u017ce wp\u0142yw tzw. szczelno\u015b\u0107 bariery lipidowej. Jest ona zale\u017cna od dw\u00f3ch czynnik\u00f3w: spoiwa mi\u0119dzykom\u00f3rkowego oraz stopnia przylegania korneocyt\u00f3w. Spoiwo mi\u0119dzykom\u00f3rkowe (zwane te\u017c cementem mi\u0119dzykom\u00f3rkowym) to mieszanina lipid\u00f3w, kt\u00f3ra ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j hydrofobowy charakter stanowi swoist\u0105 barier\u0119 redukuj\u0105c\u0105 mi\u0119dzykom\u00f3rkowy transport wody. Kolejn\u0105 kwesti\u0105 jest przyleganie kom\u00f3rek warstwy rogowej do siebie, kt\u00f3re zapewniaj\u0105 korneodesmosomy. W wytworzeniu i utrzymaniu tych element\u00f3w bior\u0105 udzia\u0142 m.in. bia\u0142ka strukturalne oraz enzymy, kt\u00f3rych aktywno\u015b\u0107 zale\u017cy w du\u017cej mierze od poziomu nawodnienia nask\u00f3rka.<\/p>\n\n\n\n
Dysfunkcja wspomnianej bariery lipidowej oraz niewystarczaj\u0105ca zawarto\u015b\u0107 NMF w nask\u00f3rku prowadzi do wzmo\u017conej przeznask\u00f3rkowej utraty wody (ang. transepidermal water loss, TEWL). W efekcie nawil\u017cenie sk\u00f3ry maleje. O odwodnieniu m\u00f3wi si\u0119 w\u00f3wczas, gdy utrata wody do otoczenia nast\u0119puje szybciej ni\u017c jej transport z g\u0142\u0119bszych warstw nask\u00f3rka i sk\u00f3ry w\u0142a\u015bciwej.<\/p>\n\n\n\n
Za poziom nawil\u017cenia sk\u00f3ry w\u0142a\u015bciwej odpowiadaj\u0105 przede wszystkim substancje wyst\u0119puj\u0105ce w przestrzeni mi\u0119dzykom\u00f3rkowej, czyli glikozaminoglikany (tzw. GAG). S\u0105 one wysoce higroskopijne, a ich wysoka zawarto\u015b\u0107 w sk\u00f3rze przek\u0142ada si\u0119 na jej optymaln\u0105 hydratacj\u0119. Wraz z wiekiem synteza GAG spada, przez co sk\u00f3ra stopniowo traci naturalny kompleks wi\u0105\u017c\u0105cy wod\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Aby utrzyma\u0107 odpowiednie nawil\u017cenie sk\u00f3ry przede wszystkim nale\u017cy nawadnia\u0107 j\u0105 „od wewn\u0105trz”, spo\u017cywaj\u0105c odpowiedni\u0105 dawk\u0119 p\u0142yn\u00f3w. Przyjmuje si\u0119, \u017ce osoba doros\u0142a na ka\u017cdy kilogram masy cia\u0142a potrzebuje oko\u0142o 35 ml wody na dob\u0119.<\/p>\n\n\n\n