Czas wakacji, s\u0142o\u0144ca, k\u0105pieli… Jednak czy mo\u017cna beztrosko korzysta\u0107 ze s\u0142o\u0144ca? Niestety ekspozycja na s\u0142o\u0144ce wi\u0105\u017ce si\u0119 ze zwi\u0119kszonym ryzykiem nowotwor\u00f3w sk\u00f3ry, w tym czerniaka. Czerniak mo\u017ce powsta\u0107 ze znamion barwnikowych, ale tak\u017ce ze sk\u00f3ry zdrowej, bez znamion barwnikowych oraz w ga\u0142ce ocznej. <\/p>\n\n\n\n
Pocz\u0105tek czerniakowi, kt\u00f3ry jest nowotworem z\u0142o\u015bliwym daj\u0105 „uszkodzone” melanocyty. Na jego powstanie znaczny wp\u0142yw ma ekspozycja na s\u0142o\u0144ce, a szczeg\u00f3lnie oparzenia s\u0142oneczne. Oko\u0142o <\/strong>25% czasu sp\u0119dzonego na s\u0142o\u0144cu dotyczy okresu przed 18 rokiem \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n Czynniki ryzyka powstawania czerniaka sk\u00f3ry to:<\/p>\n\n\n\n W Polsce zapadalno\u015b\u0107 na czerniaka w ci\u0105gu trzech dekad wzros\u0142a o oko\u0142o 300%. Rocznie potwierdzanych jest 3500 – 4000 przypadk\u00f3w zachorowa\u0144. Cz\u0119\u015bciej choruj\u0105 kobiety. W Europie czerniaki s\u0105 wcze\u015bniej wykrywane, w mniejszym stopniu zaawansowania i dlatego te\u017c mniejsza jest umieralno\u015b\u0107 z tego powodu (wi\u0119ksza \u015bwiadomo\u015b\u0107, wcze\u015bniejsze zg\u0142aszanie si\u0119 do lekarza, profilaktyka). W Polsce czerniaki wykrywane s\u0105 cz\u0119\u015bciej w zaawansowanej postaci, st\u0105d wi\u0119cej chorych umiera (p\u00f3\u017ana zg\u0142aszalno\u015b\u0107, mniejsza \u015bwiadomo\u015b\u0107 zagro\u017cenia).<\/p>\n\n\n\n Dawka promieniowania ultrafioletowego zale\u017cy od pory roku i czasu dnia. Najsilniejsze promieniowanie wyst\u0119puje w godzinach oko\u0142o po\u0142udnia, a wi\u0119c od godziny 10-11 do oko\u0142o 16, a mniejsze w godzinach rannych i popo\u0142udniowych. Najwi\u0119ksze nasilenie UV dotyczy miesi\u0119cy letnich. Istotne znaczenie ma te\u017c szeroko\u015b\u0107 geograficzna – im dalej od r\u00f3wnika, tym mniejsza dawka promieniowania UV, im bli\u017cej tym wy\u017csza dawka UV. Dawka wzrasta je\u017celi przebywamy np. w g\u00f3rach, czyli im wy\u017cej nad poziom morza tym wy\u017csza dawka. Dodatkowym czynnikiem jest powierzchnia odbicia promieni s\u0142onecznych, mo\u017ce to by\u0107 woda, piasek, \u015bnieg. Na dawk\u0119 promieniowania wp\u0142ywa tak\u017ce zachmurzenie, a wi\u0119c obecno\u015b\u0107 chmur na niebie – ich grubo\u015b\u0107, g\u0119sto\u015b\u0107, kszta\u0142t, a tak\u017ce zanieczyszczenie powietrza. Istotne znaczenie ma r\u00f3wnie\u017c tak\u017ce zaw\u00f3d jaki wykonujemy (czy na powietrzu), styl \u017cycia, spos\u00f3b sp\u0119dzania wolnego czasu i ubierania si\u0119 (eksponowania sk\u00f3ry na UV). <\/p>\n\n\n\n Pami\u0119tajmy, i\u017c jednocze\u015bnie mo\u017ce nak\u0142ada\u0107 si\u0119 kilka czynnik\u00f3w, a wtedy ryzyko oparzenia s\u0142onecznego i czerniaka wzrasta. Sami mo\u017cemy cz\u0119sto wybra\u0107 jak\u0105 dawk\u0119 promieniowania otrzyma nasza sk\u00f3ra.<\/p>\n\n\n\n W Polsce wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas ma jasn\u0105 karnacj\u0119, drugi fototyp sk\u00f3ry, a wi\u0119c nie mamy naturalnej ochrony przed UV. Dlatego cz\u0119sto dochodzi do oparze\u0144 s\u0142onecznych, tak\u017ce u dzieci. U niekt\u00f3rych os\u00f3b wielokrotnie wyst\u0105pi\u0142y oparzenia s\u0142oneczne, nawet z odczynem p\u0119cherzowym. A oparzenia s\u0142oneczne zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko zachorowania na czerniaka. <\/p>\n\n\n\n Chcemy opali\u0107 si\u0119 szybko, korzystamy z ekspozycji UV w czasie najwi\u0119kszego nasilenia UV, a wi\u0119c w godzinach 11-16, nie stosujemy preparat\u00f3w z filtrem, a je\u015bli ju\u017c to 1x dziennie, w niedostatecznej ilo\u015bci i nie zawsze z wysokim filtrem. I zazwyczaj korzystamy z kremu ochronnego, dopiero wtedy, gdy zamierzamy opala\u0107 si\u0119. Niestety cz\u0119\u015b\u0107 oparze\u0144 s\u0142onecznych powstaje „przypadkowo” w trakcie prac w ogrodzie, jazdy na rowerze, p\u0142ywania, g\u00f3rskich w\u0119dr\u00f3wek czy innych aktywno\u015bci na \u015bwie\u017cym powietrzu. Nie zawsze chronimy g\u0142ow\u0119 i oczy. Obecnie ch\u0119tniej korzystamy z urlopu w ciep\u0142ych krajach, bli\u017cej r\u00f3wnika, nawet kilka razy w roku. I cz\u0119sto pierwsza ekspozycja na s\u0142o\u0144ce prowadzi do powstania odczynu rumieniowego, p\u0119cherzy. Niestety niech\u0119tnie tak\u017ce prowadzimy samokontrol\u0119 znamion, nie zg\u0142aszamy si\u0119 na badania profilaktyczne do lekarza. A niekt\u00f3rzy nadal korzystaj\u0105 z solarium. <\/p>\n\n\n\n Pami\u0119tajmy, \u017ce opalanie si\u0119 prowadzi tak\u017ce do starzenia si\u0119 sk\u00f3ry i powstania innych nowotwor\u00f3w sk\u00f3ry. A s\u0142o\u0144ce jest nie tylko na wakacjach, gdy zamierzamy si\u0119 opali\u0107! <\/p>\n\n\n\nTragiczne statystyki<\/h2>\n\n\n\n
Jakie czynniki wp\u0142ywaj\u0105 na dawk\u0119 promieniowania s\u0142onecznego?<\/h2>\n\n\n\n
Polacy „pracuj\u0105” na czerniaka<\/h2>\n\n\n\n
Jak dobra\u0107 filtr ochronny?<\/h2>\n\n\n\n